Ülke risk analizi ve yaptırım programları
Bir işlemin riski yalnızca taraflarla değil, hedef ülkeyle de ilgilidir. Ülke risk analizi; ambargolar, sektörel yaptırımlar, son kullanıcı endişeleri ve yönlendirme (diversion) ihtimalini birlikte değerlendirir.
Ambargo türleri
- Kapsamlı ambargolar: Bir ülkeyle hemen her işlemi yasaklar.
- Hedefli (targeted) yaptırımlar: Belirli kişiler, sektörler veya kalemlerle sınırlıdır.
- Silah ambargoları: Savunma kalemlerinin belirli ülkelere transferini yasaklar.
CAATSA ve sektörel programlar
CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act, 2017), belirli ülkelerin savunma ve istihbarat sektörleriyle önemli işlem yapanlara ikincil yaptırım uygulanmasını öngörür. Bu tür programlar, doğrudan yasaklı olmasa bile bir işlemin dolaylı risk taşıyabileceğini gösterir.
Ülke risk skorlaması nasıl kurulur?
Pratik bir skorlama; ambargo durumu, ilgili rejim üyelikleri, yönlendirme geçmişi ve son kullanıcı şeffaflığı gibi faktörleri birleştirip ülkeyi kritik–yüksek–orta–düşük gibi kademelere ayırır. Amaç, kaynakları en yüksek riskli işlemlere yönlendirmektir.
Sık sorulan sorular
- Hedef ülke yaptırımlı değilse risk yok mudur?
- Hayır. Yönlendirme riski, listelenmiş son kullanıcılar ve sektörel programlar nedeniyle yaptırımsız bir ülkeye yapılan işlem de risk taşıyabilir.